Etkin Pişmanlık
- 22 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 6 gün önce
Etkin Pişmanlık Nedir?
Etkin pişmanlık; suçun tamamlanmasından sonra ortaya çıkan ve suçun zararlı veya tehlikeli etkilerini ortadan kaldırmak veya hafifletmek için aktif bir çaba içine girmesiyle suç işleyen bir kişinin, işlediği suçtan sonra gönüllü olarak pişmanlık göstermesi, suçun sonuçlarını ortadan kaldırmak ya da azaltmak için çaba göstermesi veya suçun ortaya çıkmasına ya da diğer faillerin yakalanmasına yardım etmesi durumunda ceza indirimi veya cezasızlık sağlayan bir ceza hukuku kurumudur.
Etkin Pişmanlık Hangi Suçlarda Uygulanır?
5237 sayılı TCK’da cezayı kaldıran veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebep olarak etkin pişmanlık kurumuna yer verilen ve sınırlı sayım ilkesi doğrultusunda düzenlenen suçlar şu şekilde sıralanabilir.
i) Organ veya doku ticareti suçu (TCK m. 93),
ii) Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu (TCK m. 110),
iii) Malvarlığına karşı suçlar (Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas, taksirli iflas, yağma, karşılıksız yararlanma suçları) (TCK m. 168),
iv) İmar kirliliğine neden olma suçu (TCK m. 184/5),
v) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu ile kullanmak için uyuşturucu madde satın alma, kabul etme veya bulundurma suçu (TCK m. 192),
vi) Parada sahtecilik suçu ile kıymetli damgada sahtecilik suçu (TCK m. 201),
vii) Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu (TCK m. 221), viii) Zimmet suçu (TCK m. 248),
ix) Rüşvet suçu (TCK m. 254)
x) İftira suçu (TCK m. 269),
xi) Yalan tanıklık suçu (TCK m. 274),
xii) Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme suçu (TCK m. 281/3),
xiii) Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçu (TCK m. 282/6),
xiv) Muhafaza görevini kötüye kullanma suçu (TCK m. 289/2),
xv) Hükümlü veya tutuklunun kaçması suçu (TCK m. 293),
xvi) İnfaz kurumuna veya tutukevine yasak eşya sokma suçu (TCK m.297/4),
xvii) Suç için anlaşma suçu (TCK m. 316/2).
Hüküm Verildikten Sonra Etkin Pişmanlık Mümkün Müdür?
Kural olarak Türk Ceza Kanunu (TCK)’nın çoğu etkin pişmanlık maddesi, açıkça “kovuşturma başlamadan önce” veya “hüküm verilmeden önce” ibaresiyle sınırlanmıştır. Bu nedenle, ceza kesinleştikten sonra (yani hüküm verildikten sonra) etkin pişmanlık kural olarak uygulanmaz. İstisnai olarak terör ve uyuşturucu suçları gibi bazı özel suç tiplerinde ceza kesinleştikten sonra da etkin pişmanlık mümkündür.
Hırsızlık Suçlarında Etkin Pişmanlık
TCK 168. Maddesi uyarınca Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs] suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir. Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm verilmezden önce gösterilmesi halinde ise verilecek cezanın yarısına kadarı indirilecektir.
Etkin Pişmanlıktan Yararlanma Koşulları
Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için gerekli olan şart, fail tarafından işlenen suçun tamamlanmış olmasıdır. Suçların tamamlanma anı her suç için farklılık arz eden bir niteliğe sahiptir. Etkin pişmanlık bütün suçlar bakımından uygulama alanına sahip olmayıp kanunda sadece belirli suçlar için öngörülmüştür. Bu anlamda etkin pişmanlık hükümleri kanunilik ilkesi gereği kanunda hangi suçlar için öngörülmüş ise sadece o suçlar için uygulanabilir. Çeşitli suçlar bakımından etkin pişmanlık hükümlerinin kabul edilmesinde güdülen amaç; suçun işlenmesiyle oluşan mağduriyetlerin etkilerinin veya ekonomik zararların mümkün olduğunca azaltılmasıdır. Etkin pişmanlıktan yararlanılması için failin pişmanlık gösteren eylemleri bizzat gerçekleştirmesi gerekmektedir. Etkin pişmanlıktan yararlanacak fail, suçunun olumsuz etkilerini gidermek için bir girişimde bulunmalıdır, bu tutum suçla mücadelede etkin işbirliği sağlama, bilgi vererek suçun aydınlatılmasına katkı sağlama, örgütlü suçlulukla mücadeleye katkı sağlama, failin hukuka aykırı duruma son vermesi, iade veya tazmin suretiyle etkin pişmanlık, resmi makamlara başvurarak tedavi ettirilmeyi isteme şeklinde olabilir. Yine fail suçun tamamlanmasından sonra pişmanlık göstermelidir.
Yorumlar