Kovuşturma
- 12 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 2 gün önce
Kovuşturma nedir?
Kovuşturma evresi, savcılık tarafından hazırlanan iddianamedeki fiil ve fail hakkında mahkemece yargılama yapılmasıdır. Bu aşamada mahkeme, iddia ve savunmayı deliller üzerinden tartışır; gerektiğinde yeni deliller toplar, duruşma düzenini sağlar ve sonunda mahkûmiyet, beraat veya diğer kanuni sonuçlara varan hükmü kurar. Savcılık, soruşturma kapsamında topladığı delillerin dava açmak için yeterli boyutta şüphe oluşturmaması ile ilgili yargıya vardıysa kovuşturmaya yer olmadığı kararı alır. Böyle bir durumda iddianame tanzim edilip dava açılamamış olduğu için kovuşturma evresine geçilmesi mümkün değildir. Ancak, savcılık soruşturma sırasında toplanan delillerin yeterli şüphe olarak görürse, bir iddianame düzenleyerek ceza davası açabilir. İddianame mahkeme tarafından kabul edildikten sonra kovuşturma sürecini başlatır.
Kovuşturma evresi ne zaman biter?
Soruşturma sonucunda yeterli şüphe görülerek düzenlenen iddianamenin mahkemece kabulü ile başlar, verilecek hükmün kesinleşmesi ile sona erer.
Soruşturma ile kovuşturma arasındaki fark nedir?
Ceza muhakemesi, soruşturma ve kovuşturma olmak üzere iki evreden oluşur. Soruşturma, suç işlediğinden şüphelenilen kişi hakkında dava açılmadan önce yapılan işlemlerdir. Kovuşturma, kişi hakkında kamu davası açıldıktan sonra yapılan işlemlerdir. Soruşturma evresinde suç şüphesi altındaki kişi “şüpheli”, kovuşturma evresinde hükmün kesinleşmesine kadar bu kişi “sanık” olarak tanımlanır. Soruşturma evresinin amacı hem ortaya çıkan suç şüphesini aydınlığa kavuşturmak hem de kamu davası açmayabilme olanağının var olup olmadığını araştırmaktır. Kovuşturma, toplanan delillerin tartışıldığı bir yargılama aşamasıdır. Bu iki evrenin en önemli farkı soruşturmanın savcılık tarafından, kovuşturmanın ise, mahkeme tarafından yapılıyor olmasıdır.
Kovuşturma yapmakla görevli ceza mahkemeleri hangileridir?
Kovuşturma yapmaya genel görevli mahkemeler:
Ağır ceza mahkemesi
Asliye ceza mahkemesi
Kovuşturma yapma yetkisi olan bazı özel mahkemeler:
Çocuk mahkemesi
Çocuk ağır ceza mahkemesi
Fikri ve sınai haklar mahkemesi
İcra ceza mahkemesi
Kovuşturma aşaması süreci:
Kovuşturmanın başlamasından tamamlanmasına kadar şu aşamalar gerçekleşir:
İddianamenin Kabulü: Savcılık tarafından hazırlanan iddianamenin mahkemece incelenerek kabul edilmesi.
Duruşma Aşaması: Sanığın ve tarafların dinlendiği, delillerin değerlendirildiği aktif yargılama evresidir.
Delillerin Tartışılması: Tanıkların dinlenmesi, bilirkişi raporlarının incelenmesi ve sanığın savunmasının alınması.
Mütalaa ve Savunmalar: Savcının esas hakkındaki görüşünü açıklaması (mütalaa) ve sanığın son savunmasının alınması.
Karar Verme: Beraat, mahkûmiyet veya davanın reddi gibi nihai kararların verildiği evredir.
Kovuşturma sicile işler mi?
Soruşturma evresi sonucunda kovuşturmaya geçilmezse savcılığın yaptığı bu inceleme sicile işlenmez. Kovuşturma evresine geçilir ve sanık hakkında mahkemenin vereceği hüküm mahkumiyet kararını içerirse kovuşturma sicile işleyecektir.
Kovuşturmayı kim yapar?
Kovuşturmayı ceza mahkemeleri yürütür.
Duruşma tutanağı nedir?
Duruşma tutanağı, bir mahkeme duruşmasında gerçekleşen tüm işlemlerin, tarafların beyanlarının ve mahkeme kararlarının kaydedildiği resmi bir belgedir. Bu tutanak, dava sürecinin yazılı bir kaydını oluşturur ve yargılama sürecinde şeffaflık ile adaletin sağlanmasına katkıda bulunur. Duruşma tutanağında;
Oturumlara katılan sanığın, müdafiin, katılanın, vekilinin, kanuni temsilcisinin, bilirkişinin, tercümanın, teknik danışmanın adı ve soyadı,
Duruşmanın seyrini ve sonuçlarını yansıtan ve yargılama usulünün bütün temel kurallarına uyulduğunu gösteren unsurlar,
Sanık açıklamaları,
Tanık ifadeleri,
Bilirkişi ve teknik danışman açıklamaları,
Okunan veya okunmasından vazgeçilen belge ve yazılar,
İstemler, reddi halinde gerekçesi,
Verilen kararlar,
Hüküm, yer alır.
Ayrıca, duruşma sırasında taraflar arasında gerçekleşen diyaloglar ve hakim tarafından yapılan değerlendirmeler de tutanakta yer alır. Bu belge, dava dosyasının bir parçası olarak saklanır ve taraflarca incelenebilir. Duruşmanın nasıl yapıldığı, kanunda belirtilen usul ve esaslara uygun olarak yapılıp yapılmadığı, ancak tutanakla ispat olunabilir. Tutanağa karşı yalnız sahtecilik iddiası yöneltilebilir. Tutanakta yazılı olan bir hususun öyle olmadığı başka kanıtlarla kanıtlanamaz. Hukuk yargılamasında kural olarak tutanak, hâkim ve zabıt katibi (duruşmada yazım işini yapan görevli) tarafından imzalanır.
İddianame hazırlanması:
İddianame şüphelinin suç işlediği hususunda savcının edindiği kanaati ortaya koyar ve yargılamanın çerçevesini belirler. Bu bağlamda iddianamenin eksiksiz ve doğru biçimde düzenlenmesi, sanığın adil yargılanma hakkının korunmasında büyük önem taşır. Savcının iddianame düzenleyebilmesi için bazı temel şartların oluşması gerekir: suç şüphesinin yeterli derecede güçlü olması, suçun unsurlarının net biçimde ortaya konması ve delillerin somut, objektif ve hukuka uygun olarak toplanmasıdır. Bu şartlar yerine gelmeden hazırlanan iddianame mahkemece iade edilir. İddianamenin hazırlanması sürecinde kolluk kuvvetleri aracılığıyla gerekli deliller toplanır, şüpheli ve tanıkların ifadeleri alınır ve bazen bilirkişi incelemeleri gerçekleştirilir. Savcı, tüm delilleri değerlendirerek suçun işlendiğine kanaat getirirse iddianame hazırlar ve mahkemeye sunar. Hazırlanan iddianame, yetkili ve görevli mahkemeye sunulur. Mahkeme CMK madde 174'e göre iddianameyi 15 gün içinde inceleyerek kabul eder ya da eksiklikler nedeniyle savcıya iade eder. Kabul edilen iddianameyle birlikte soruşturma aşaması sona erer ve kovuşturma aşaması başlar. Mahkeme, iddianameyi yeterince açık ve somut bulmadığı, delillerin suç isnadıyla yeterince ilişkili olmadığı veya suç unsurlarının belirsiz olduğu durumlarda savcıya geri gönderir. Savcı eksiklikleri gidererek iddianameyi tekrar sunabilir. İddianamenin mahkemece kabul edilmesiyle birlikte şüpheli artık 'sanık' sıfatını alır ve hakkında ceza davası açılmış olur. Bu noktadan sonra kovuşturma evresinde yargılama faaliyetleri sürdürülür ve sanık hakkındaki suçlamalar mahkeme huzurunda incelenir.
Yorumlar